SUN'IY INTELLEKTNING GLOBAL XAVFSIZLIKKA TA'SIRI: ZAMONAVIY DIPLOMATIYANING YANGI VAZIFALARI.
Keywords:
global xavfsizlik, sun'iy intellekt, xalqaro diplomatiya, xalqaro munosabatlar, kiberxavfsizlik, avtonom qurol tizimlari, dezinformatsiya, xalqaro huquq, BMT, UNESCO.Abstract
XXI asrda sun'iy intellect texnologiyalarining jadal rivojlanishi xalqaro munosabatlar tizimi va global xavfsizlik muhitiga sezilarli ta'sir ko'rsatmoqda. Avvallari sun'iy intellekt asosan iqtisodiyot, sanoat va axborot texnologiyalari sohalarida qo'llanilgan bo'lsa, bugungi kunda u harbiy strategiyalar, kiberxavfsizlik, razvedka, davlat boshqaruvi hamda xalqaro diplomatiyaning muhim vositalaridan biriga aylanmoqda. Shu bilan birga, sun'iy intellektning nazoratsiz rivojlanishi avtonom qurol tizimlari, kiberhujumlar, dezinformatsiya, shaxsiy ma'lumotlar xavfsizligi va xalqaro huquq normalariga oid yangi muammolarni yuzaga keltirmoqda. Mazkur maqolada sun'iy intellektning global xavfsizlikka ko'rsatayotgan ijobiy va salbiy ta'siri ilmiy manbalar asosida tahlil qilinadi. Shuningdek, xalqaro tashkilotlarning sun'iy intellektni tartibga solish borasidagi tashabbuslari hamda zamonaviy diplomatiya oldida turgan yangi vazifalar yoritiladi. Tadqiqot natijasida sun'iy intellektni xalqaro huquq normalari asosida boshqarish, davlatlar o'rtasidagi hamkorlikni kuchaytirish hamda global xavfsizlikni ta'minlashda diplomatik mexanizmlarni takomillashtirish zarurligi asoslab beriladi.
References
1. United Nations. Governing AI for Humanity. New York: United Nations, 2024.
2. UNESCO. Recommendation on the Ethics of Artificial Intelligence. Paris: UNESCO, 2021.
3. OECD. OECD Artificial Intelligence Papers. Paris: OECD Publishing, 2024.
4. NATO. Artificial Intelligence Strategy. Brussels: NATO, 2021.
5. United Nations General Assembly. Resolution on Safe, Secure and Trustworthy Artificial Intelligence Systems. New York, 2024.
6. World Economic Forum. Global Risks Report 2025. Geneva: WEF, 2025.
7. European Commission. AI Act. Brussels: European Union, 2024.
8. Russell S., Norvig P. Artificial Intelligence: A Modern Approach. 4th Edition. Pearson, 2021.
9. Kissinger H., Schmidt E., Huttenlocher D. The Age of AI and Our Human Future. New York: Little, Brown and Company, 2021.
10. National Institute of Standards and Technology (NIST). Artificial Intelligence Risk Management Framework 1.0. Gaithersburg, 2023.
