JASET

GLOBAL IQLIM O‘ZGARISHI SHAROITIDA MALARIYA TARQALISH XAVFI VA NAZARIY EPIDEMIOLOGIK TAHLILI

Authors

  • Ashurov Sirojiddin Baxrom o'g'li

    Samarqand Davlat Tibbiyot Universiteti talabasi ashurovsirojiddin69@gmail.com
    Author

  • Ashurova Dilobar Baxrom qizi

    Samarqand Davlat Tibbiyot Universiteti talabasi dilobar.ashurova.007@gmail.com
    Author

  • Tolibova Jasmina Jo'rabekovna

    Samarqand Davlat Tibbiyot Universiteti talabasi tolibovajasmin15@gmail.com
    Author

  • Ne'matova Shahlo Dadajon qizi

    Samarqand Davlat Tibbiyot Universiteti talabasi snematova0@gmail.com
    Author

Keywords:

malariya, Plasmodium falciparum, iqlim o‘zgarishi, vektor ekologiyasi, epidemiologiya, global sog‘liq, transmissiya dinamikasi

Abstract

Malariya — Anopheles jinsidagi chivinlar orqali yuqadigan protozoy parazitar infeksiya bo‘lib, dunyoning 80 dan ortiq mamlakatida endemik hisoblanadi va global sog‘liqni saqlash tizimi oldidagi eng muhim muammolardan biri bo‘lib qolmoqda. Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti (JSST) ma'lumotlariga ko‘ra, 2024 yilda dunyo bo‘ylab taxminan 282 million yangi malariya holati qayd etilgan va 610 000 dan ortiq o‘lim kuzatilgan. Qurbonlarning 76% ini besh yoshgacha bo‘lgan bolalar tashkil etadi. Global iqlim o‘zgarishi, xususan, haroratning ko‘tarilishi va yog‘ingarchilik rejimining o‘zgarishi, malariya tashuvchisi bo‘lgan Anopheles chivinlarining geografik tarqalishini kengaytirib, kasallikning ilgari uchramagan hududlarda paydo bo‘lish xavfini oshirmoqda. Ushbu nazariy tadqiqot iqlim omillari va malariya transmissiyasi o‘rtasidagi murakkab bog‘liqlikni epidemiologik modellar asosida tahlil qiladi. Tadqiqot natijalari iqlim o‘zgarishini hisobga olgan holda malariyaga qarshi profilaktika va nazorat strategiyalarini qayta ko‘rib chiqish zarurligini asoslaydi.

Downloads

Published

2026-02-21

Issue

Vol. 2 No. 2 (2026): CONFERENCE OF MODERN SCIENCE & PEDAGOGY

Section

Articles