SO‘ZNING LEKSIK-SEMANTIK TIZIMIDAGI O‘RNI
Keywords:
so‘z, leksikologiya, semantika, ma’no, paradigmatik munosabatlar, sintagmatik munosabatlar, polisemiya, sinonimiya, antonimiya, giperonimiya, kollokatsiya, leksik-semantik tizim, ma’no almashinuvi.Abstract
Ushbu maqolada so‘zning leksik-semantik tizimdagi o‘rni, uning mazmuniy tuzilishi, paradigmatik va sintagmatik munosabatlarda tutgan roli hamda tilning doimiy rivoji bilan bog‘liq semantik o‘zgarish jarayonlari keng yoritilgan. Tadqiqot davomida so‘zning denotativ, konnotativ va pragmatik ma’nolar orqali nutqiy faoliyatda qanday funksional ahamiyat kasb etishi izohlangan. Leksik-semantik tizimning asosiy unsurlari – sinonimiya, antonimiya, polisemiya, omonimiya, giperonimiya, kollokatsiya kabi hodisalar ilmiy adabiyotlarga tayangan holda tahlil qilingan. Maqolada, shuningdek, so‘zning madaniy, kognitiv va kommunikativ qiymati, til va jamiyat taraqqiyoti bilan bog‘liq holda ma’no kengayishi va o‘zgarishi jarayonlari muallifning shaxsiy ilmiy mulohazalari asosida yoritiladi. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, so‘z tildagi eng muhim ma’no birligi sifatida leksik-semantik tizimni shakllantiruvchi asosiy komponent bo‘lib, uning tarmoqdagi o‘rni butun til tizimining barqarorligi, harakatchanligi va semantik boyligini belgilashi ta’kidlanadi.
