MA’LUMOTLAR BAZASIDA RELYATSION ALGEBRA
Keywords:
relyatsion algebra, ma’lumotlar bazasi, SQL, tanlash, proyeksiya, birlashtirish, kartezian ko‘paytma, Codd, relyatsion model, optimallashtirish, ma’lumotlarni boshqarish.Abstract
Ushbu maqolada ma’lumotlar bazalari nazariyasida relyatsion algebra tushunchasi, uning matematik asoslari, amaliy qo‘llanilishi va SQL tili bilan o‘zaro bog‘liqligi batafsil yoritilgan. Relyatsion algebra ma’lumotlar bazasidagi jadvallar ustida bajariladigan formal amallar tizimi bo‘lib, E.F. Codd tomonidan ishlab chiqilgan relyatsion modelning mantiqiy va matematik negizini tashkil etadi. Maqolada asosiy algebraik amallar — tanlash, proyeksiya, birlashtirish, kesishma, ayirma, kartezian ko‘paytma va birlashtirish (join) tahlil qilinadi. Bundan tashqari, SQL tilining relyatsion algebra bilan qanday bog‘langanligi amaliy misollar yordamida ko‘rsatib berilgan. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, relyatsion algebra ma’lumotlar bazalarini optimallashtirish va so‘rovlarni samarali bajarishning nazariy asosidir.
