tijst

KARAM (BRASSICA OLERACEA L.) O’SIMLIGI NEMATODAFAUNASINING ADABIYOTLAR TAHLILI

Authors

  • Dehqonova Ruxsoraxon Islomjon qizi

    Andijon davlat universiteti biologiya yo‘nalishi magistranti
    Author
  • Kambarov Sardorbek Saytkamolovich

    Biologiya kafedrasi v/b dotsent b.f.f.d. sardorqambaro1989@gmail.com
    Author

Keywords:

karam, Brassica oleracea, nematodafauna, fitonematodlar, rizosfera, parazit nematodlar, agrotsenoz, tur tarkibi, populyatsiya zichligi, fitosanitar holat, biologik xilma-xillik, o‘simliklarni himoya qilish.

Abstract

Ushbu maqolada karam (Brassica oleracea L.) o‘simligi rizosferasi va vegetativ organlarida uchraydigan nematodafaunaning shakllanishi, tarkibi hamda ekologik xususiyatlariga oid ilmiy adabiyotlar tahlil qilindi. Tadqiqot doirasida fitonematodlarning tur tarkibi, trofik guruhlari, populyatsion zichligi hamda o‘simlikka ko‘rsatadigan zarar darajasi bo‘yicha mahalliy va xorijiy manbalardagi ma’lumotlar tizimlashtirildi. Shuningdek, parazit, saprofit va yirtqich nematodlarning agrotsenozdagi roli, ularning hosildorlikka ta’siri hamda fitosanitar holatni baholashdagi ahamiyati yoritildi. Tahlillar shuni ko‘rsatdiki, karam agrobiotsenozida ildiz tugunak hosil qiluvchi va to‘qima parazitlari hisoblangan ayrim nematoda turlari keng tarqalgan bo‘lib, ular o‘simlik o‘sishi va hosildorligining pasayishiga sabab bo‘ladi. Shu bois nematodafaunani o‘rganish, monitoring qilish hamda integratsiyalashgan himoya choralarini ishlab chiqish dolzarb ilmiy-amaliy ahamiyat kasb etadi. Tadqiqot natijalari sabzavot ekinlarini himoya qilish va samarali agrotexnologiyalarni takomillashtirish uchun nazariy asos bo‘lib xizmat qiladi.

References

1) Aydınlı, G., & Mennan, S. (2012). Evaluation of cabbage cultivars for resistance to Heterodera cruciferae. Turkish Journal of Entomology, 36(1), 3–10.

2) Ibrahim, A. Y., Supramana, & Giyanto. (2022). Effect of Brassicaceae waste application on soil nematode community. Jurnal Perlindungan Tanaman Indonesia, 26(2), 175–183. https://doi.org/10.22146/jpti.75321

3) Kabir, F. (2017). Occurrence and pathogenicity of cyst nematodes (Heterodera schachtii and H. trifolii) on Chinese cabbage in Korea (Doctoral dissertation). Kyungpook National University, Graduate School, Department of Ecological Science.

4) Kabir, M. F., Mwamula, A. O., Jeong, M., Kim, H.-G., Ahn, H.-J., & Lee, D. W. (2019).Suppression of clover cyst nematode population by the use of plastic mulch in kimchi cabbage cultivation fields. Korean Journal of Horticultural Science and Technology, 37(3), 365–374. https://doi.org/10.7235/HORT.20190037

5) Khan, A., & Khan, A. A. (2021). Evaluation of cabbage cultivars through screening against root-knot nematode, Meloidogyne incognita. Research Journal of Agricultural Sciences, 12, 1767–1772.

6) Kim, J., Jeong, M. G., Kim, Y., Kabir, M. F., Mwamula, A. O., Ahn, H., Kim, H., Lee, J.-K., Kwon, S.-B., & Lee, D. W. (2017). Efficacy of imicyafos SL against cyst nematode, Heterodera spp., depending on time and periodic number of applications in Chinese cabbage. The Korean Journal of Pesticide Science, 21(4), 503–509. https://doi.org/10.7585/kjps.2017.21.4.503

7) Mennan, S., & Handoo, Z. A. (2012). Histopathological responses of cabbage roots infected with Heterodera cruciferae. Turkish Journal of Entomology, 36(3), 301–309.

8) Mennan, S., Handoo, Z. A., & Ecevit, O. (2009). Distribution and infestation level of cyst nematodes in cabbage fields of Samsun Province, Turkey. Turkish Journal of Entomology, 33(4), 289–303.

9) Mwamula, A. O., Ko, H.-R., Kim, Y. J., Kim, Y. H., Lee, J.-K., & Lee, D. W. (2018).

Morphological and molecular characterization of Heterodera schachtii and the newly recorded cyst nematode, H. trifolii, associated with Chinese cabbage in Korea. The Plant Pathology Journal, 34(4), 297–307. https://doi.org/10.5423/PPJ.OA.12.2017.0262

10) Özer, M. Ö., Balkaya, A., & Mennan, S. (2019). Determination of resistance of some white cabbage genotypes against the root-knot nematode Meloidogyne incognita race 2. Akademik Ziraat Dergisi, 8(1), 27–34. https://doi.org/10.29278/azd.593322

11) Sasanelli, N., Vovlas, N., Trisciuzzi, N., Cantalapiedra-Navarrete, C., Palomares-Rius, J. E., & Castillo, P. (2013). Pathogenicity and host–parasite relationships of Heterodera cruciferae in cabbage. Plant Disease, 97(3), 333–338. https://doi.org/10.1094/PDIS-04-12-0347-RE

12) Toktay, H., Akyol, B. G., Evlice, E., & İmren, M. (2022). Molecular characterization of Heterodera cruciferae Franklin, 1945 from cabbage fields in Niğde province, Turkey. Molecular Biology Reports, 49(11), 11557–11562. https://doi.org/10.1007/s11033-022-07860-w

13) Землянская А.И., Тихонова А.В., Каримова С.М. - Паразитические крyглые черви - нематоды сельскохозяйственных кyльтyр в Yзбекистане. // Изд. АН УзССР. Ташкент, 1957, – C. 3-208.

14) Каримова С.М. Нематоды сельскохозяйственных кyльтyр левобережья Амyдарьи // Паразитические крyглые черви - нематоды растений Узбекистана. - Ташкент, 1957. – C. 135-208.

15) Ризаева С. М. Нематоды основных овощных кyльтyр и картофеля Северо-восточной зоны Узбекистана: Автореф. дисс… канд. биол. наyк. Тошкент, 1984. – 20 с.

16) Тyлаганов А.Т., Землянская А.И. К изyчению нематод больных растений овощо-бахчевых кyльтyр и картофеля Ташкентской области Yзбекистана. // Нематоды вредные в сельском хозяйстве и борьбе с ними. Трyды V-го совещ. Фитогельминтологов. Изд. СамГУ им. А.Навои Самарканд: 1962, – C. 103 – 104.

17) Усманова А.З., Каримова М.М. О фаyне нематод овощных кyльтyр Ташкентской области. // Узб. биол. жyрн., 1972. - № 1, – C. 48-50.

18) Шептал Л.Т. Нематоды капyсты, свеклы и почвы вокрyг их корней. // Биор. и сельск.хоз., вып. 289, Ташкент, Фан, 1966, – C. 46-50.

Downloads

Published

2026-02-19